اسلایدر
اسلایدر
پاییز پایتخت طبیعت
پایتخت طبیعت ایران
پایتخت طبیعت ایران

پنجم اسفندماه - سالروز تولد خواجه نصيرالدين طوسي گرامی باد

خواجه نصيرالدين ابوجعفر محمد بن محمد بن حسن طوسي، دانشمند و اديب بزرگ و حامي نامدار علوم و عالمان در قرن هفتم هجري مي‌زيست. اصلش را از جهرود يا قم دانسته‌اند. وي در جمادي الاول سال 597 هجري قمري ( فوريه 1201 ميلادي) در شهر طوس به دنيا آمده است. دوران كودكي او تحت نظر پدرش كه فقيه و عالم بود به تحصيل دانش‌هاي شرعي، ادبي و عقلي سپري شده و در با آغاز جواني براي تكميل دانش خود رهسپار نيشابور شده است.

از استادان او “ معين الدين سالم بن بدران“، “ كمال الدين بن يونس موصلي“ و “ فريد الدين داماد نيشابوري“ را نام برده‌اند.

خواجه پس از تكميل تحصيلات خود با كمك “ معادالدين علقمي قمي“ وزير اعظم “مستعصم” (آخرين خليفه عباسي) تلاش گسترده‌اي در تقويت مذهب شيعه داشت.

علاءالدين محمد سوم” يكي از جانشينان “حسن صباح” در “الموت” كه عميقا تحت تاثير شهرت خواجه قرار گرفته بود او را به قلعه الموت دعوت كرد. خواجه با وجود مخاطرات ناشي از هجوم مغولان، دعوت او را پذيرفت و در آرامش كتابخانه‌هاي گسترده‌ي اسماعيلي‌ها مجال مناسبي براي مطالعه در علوم مختلف پيدا كرد. در آن جا به خواهش “اميرناصرالدين” محتشم قهستان كتاب “ الطهارهعلي ابن مسكويه را به فارسي ترجمه كرد و آن را “اخلاق ناصري“ ناميد.

اين كتاب از آن زمان تا كنون به دليل مباحث اخلاقي و اجتماعي و سياسي و شيوايي ادبي‌اش مطالعه و تدريس مي‌شود.

او به درخواست “خواجه بهاالدين” وزير ماليه‌ي علاءالدين محمد، كتاب “ هيات بطليموس“ را ترجمه كرد.

پس از غلبه‌ي “هلاكو خان مغول” بر “خورشاه”، در سال 654 هجري قمري (1256 ميلادي)‌ خواجه نصيرالدين از قيد اسماعيليه رهايي يافت و از آن پس به خدمت او درآمد.

بعد از فتح بغداد در سال 656، خواجه با همكاري جماعتي از رياضيدانان بزرگ زمان رصد خانه‌ي مراغه را پايه گذاري كرد. او براي اداره‌ي رصد خانه علاوه بر رياضيدانان و ستاره‌شناسان مسلمان، از منجمان چيني نيز دعوت به همكاري كرد. رصدخانه‌ي مراغه پيشگام رصد خانه‌هاي اوليه (تيكو براهه و كپلر) شناخته مي‌شود. ظاهرا “كوپرنيك” نيز از تحقيقات خواجه نصيرالدين در مورد حركت عام از طريق منابع يوناني يا بيزانس استفاده كرده است. خواجه مسايل مربوط به مثلث پاسكال را پيش از وي مطرح كرده بود.

خواجه نصيرالدين با در اختيار گرفتن جميع اوقاف قلمرو ايخاني، يك مركز علمي بزرگ در مراغه تاسيس كرد و كتابخانه‌يي عظيم با متجاوز از چهارصد هزار مجلد در آن ترتيب داد.

نتيجه‌ي كار خواجه و همكارانش در رصدخانه‌ي مراغه تنظيم زيج (جدول‌هاي نجومي) ايلخاني است كه از جمله معروف‌ترين زيج‌ها مي‌باشد.

طوسي در مجموع دانشمندي جامع الاطراف بود و تقريبا بر تمامي دانش‌هاي زمان خود احاطه و در غالب آن‌ها تبحر تام و سمت پيشوايي و تقدم داشت.

او مردي كريم و بخشنده و خوش برخورد بود و با احترامي كه در نزد ايلخانان يافته بود گروهي از بزرگان عهد خويش از جمله “علاء الدين عطاملك جويني” را از مرگ حتمي نجات داد.

وي اندكي پيش از فوت خود از بغداد ديدار كرد و در سال 672 هجري ( 1274 ميلادي) در همان شهر، دار فاني را وداع گفت. آرامگاه خواجه درشهر كاظمين واقع است.

آثار و كتاب‌هاي خواجه در زمينه‌ي رياضيات ونجوم عمدتا شامل ترجمه و تحرير (تاليف مجدد) خالي از نقصي است كه از ترجمه‌هاي نارسا و پيچيده‌ي كتاب‌هاي معتبر يوناني انجام داده است.

ترجمه‌ي “ شرح اوطوقيوس عسقلاني بر كتاب الكره و الاستوانه ارشميدس“، تحرير كتاب‌هاي “ المفروضات“ ارشميدس، “ في الطلوع و الغروباوطولوقوس، “ المخروطات“ خوارزمي، “ المجسطي“ بطليموس و تحرير و شرح كتاباصول هندسه“ اقليدس نمونه‌هايي از آثار تحريري او به زبان عربي مي‌باشند.

از جمله ديگر كتاب‌هاي معتبر او در زمينه‌ي نجوم و رياضيات كه عمدتا به زبان فارسي نگاشته شده‌اند، مي‌توان به “ بيست باب في معرفه الاسطرلاب“، ترجمه وتفسير “ ثمره“ بطليموس، “ رساله‌ي معينيه“، “ حل مشكلات معينيه“، “سي فصل در معرفت تقويم“، شرح “ تذكره“، رساله رد بر “ مصادرهاقليدس دراصول هندسه، كتاب “ الاستوانه“، رساله در “ حساب و جبر و مقابله، جامع الحساب“، كتاب “ الظفر“ در جبر و مقابله، “ زبده الهيئه“، “زبده الادراك“، كتاب‌هاي “ تحصيل“ و “ البارع“ و ترجمه‌ي “ صورالكواكب“ اشاره كرد.

اساس الاقتباس”، “مقولات عشر”، رساله‌هاي “اثبات واجب” و “في النفي والاثبات”،“اخلاق محتشمي”،“نصيحت نامه”، “تنسوق نامه” و “اوصاف الاشرافاز جمله ديگر كتاب‌ها وتاليفات خواجه نصير الدين طوسي در زمينه‌ي منطق، حكمت نظري و عملي و طبيعيات مي‌باشند.

استاد مرحوم دكتر “ذبيح‌الله صفا” در كتاب ارزشمند “ تاريخ ادبيات ايران“ با اشاره به وضعيت علوم در قرون هفتم و هشتم هجري، وجود معدود دانشمداني نظير خواجه نصيرالدين طوسي را از جمله علل پيشرفت بي‌مانند رياضيات و نجوم در اين عصر مي‌دانند.

به زعم استاد “‌ يكي ازسببهاي نهضت نامترقب علمي قرن هفتم وهشتم ـ با وجود همه‌ي علت‌هاي مخربي كه براي پيشرفت دانش‌ها وجود داشت - كوشش‌هاي خواجه نصيرالدين طوسي و وجود رصدخانه و موسسه‌ي عظيم علمي بناشده توسط وي در مراغه بوده است.

 

گزارش تصویری

سامانه ارتباطی 137

137 logo

اوقات شرعی

آمار بازدیدکنندگان سایت

944006
امروز
دیروز
هفته جاری
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
759
1682
9892
30438
74188
944006

امروز: جمعه، 30 تیر 1396

تبلیغات

واگذاری عوارض خودرو به دفاتر پیشخوان